พิทักษ์ปางมะหัน : พลังเยาวชนและชุมชนกับการขับเคลื่อนสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
เยาวชนอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
บ้านปางมะหันเป็นชุมชนบนพื้นที่สูงที่เผชิญกับความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อม ทั้งปัญหาขยะล้นหมู่บ้าน แม่น้ำลำธารเสื่อมโทรม ป่าไม้ถูกทำลาย และผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ด้วยเหตุนี้ โครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนคริสตจักรแบ๊พติสท์ลาหู่บ้านปางมะหัน จึงได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการปลุกจิตสำนึกและขับเคลื่อนเยาวชนให้ลุกขึ้นมาเป็น “ผู้พิทักษ์สิ่งแวดล้อม” เพื่อดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติของบ้านเกิดอย่างเป็นรูปธรรม
ที่มาของปัญหา
ชุมชนต้องเผชิญกับภาวะทรัพยากรธรรมชาติเสื่อมโทรม ไม่ว่าจะเป็นปัญหาขยะล้นหมู่บ้านที่ขาดระบบจัดการขนขยะที่มีประสิทธิภาพ บางส่วนลักลอบทิ้งตามข้างทางหรือป่าชุมชน ประกอบกับปัญหาการใช้สารเคมีทางการเกษตรในปริมาณมากเพื่อเร่งผลผลิตพืชเศรษฐกิจ เช่น ชาและข้าวโพด ซึ่งส่งผลให้สารเคมีตกค้าง ไหลซึมลงสู่แหล่งน้ำและทำลายหน้าดิน นอกจากนี้ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่รุนแรงขึ้น ทั้งอากาศร้อนจัด ภัยแล้ง และสภาพอากาศแปรปรวน ยังเป็นภัยคุกคามโดยตรงต่อวิถีชีวิตของคนในชุมชน
จุดประสงค์
คริสตจักรแบ๊พติสท์ลาหู่บ้านปางมะหัน ได้ตระหนักและเห็นความสำคัญของสิ่งแวดล้อม จึงได้ดำเนินการโครงการเยาวชนอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม โดยมีวัตถุประสงค์ ดังต่อไปนี้
- เพื่อปลูกฝังจิตสำนึกและความตระหนักรู้ให้แก่เด็กและเยาวชนในการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
- เพื่อลดปริมาณขยะในชุมชนผ่านกระบวนการคัดแยก รีไซเคิล และการสร้างมูลค่าเพิ่มจากของเหลือใช้
- เพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียวในพื้นที่ทำกิน และส่งเสริมการจัดการเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การทำปุ๋ยหมักและปุ๋ยแห้ง เป็นต้น
- เพื่อเตรียมความพร้อมและพัฒนาเยาวชนให้ก้าวขึ้นเป็นผู้นำในการขับเคลื่อนเครือข่ายอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในอนาคต
การดำเนินงาน
โครงการด้านสิ่งแวดล้อมของคริสตจักรแบ๊พติสท์ลาหู่บ้านปางมะหัน เริ่มต้นดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2022 มีกิจกรรมหลักที่ดำเนินอยู่ 4 ด้าน ได้แก่
- การเก็บและคัดแยกขยะ : จัดกิจกรรมเก็บขยะในชุมชนและแม่น้ำสัปดาห์ละครั้ง พร้อมทั้งสอนให้เด็ก ๆ คัดแยกขยะ ขวดพลาสติกที่ยังใช้งานได้ให้นำมาประดิษฐ์เป็นของใช้หรือกระถางต้นไม้ ขยะที่สามารถนำกลับมาใช้ซ้ำ ส่วนขยะที่ไม่สามารถใช้ประโยชน์ได้จะถูกนำไปกำจัดอย่างถูกวิธี
- การเพิ่มพื้นที่สีเขียว : โดยนำต้นไม้ผล เช่น มะม่วงและเงาะ เข้าไปปลูกแซมในสวนชาของชาวบ้าน เพื่อช่วยเพิ่มร่มเงา เพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ และสร้างพื้นที่สีเขียวในพื้นที่ทำกิน
- การทำปุ๋ยหมักและปุ๋ยแห้ง : มีการส่งเสริมการนำเศษอาหารมาทำปุ๋ยหมักด้วยจุลินทรีย์หน่อกล้วย รวมถึงการนำใบไม้มาหมักร่วมกับมูลวัวและมูลไก่ เพื่อทำปุ๋ยแห้งไว้ใช้เองในครัวเรือน ลดการใช้สารเคมี
- การเรียนรู้และสำรวจธรรมชาติ : พาเด็ก ๆ เรียนรู้ผ่านค่ายสิ่งแวดล้อมและการฝึกสำรวจคุณภาพน้ำร่วมกับโครงการหลวง
ผู้มีส่วนร่วม
- เด็กและเยาวชน : เป็นกำลังสำคัญในการทำกิจกรรม ตั้งแต่การเก็บขยะ คัดแยกขยะ ไปจนถึงการเรียนรู้การจัดการทรัพยากรธรรมชาติ
- องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) : สนับสนุนงบประมาณ จัดอบรมให้ความรู้เรื่องการจัดการขยะ วิธีกำจัดขยะอันตราย การบำบัดน้ำเสีย และส่งเสริมด้านการเกษตร ลดการใช้สารเคมี
- ผู้ปกครองและผู้นำชุมชน : ให้ความร่วมมือในการคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทางคือในครัวเรือน ช่วยกันสอดส่องดูแล และร่วมกำหนดข้อตกลงกฎระเบียบของหมู่บ้าน เช่น ห้ามเผาขยะในที่โล่งและห้ามทิ้งขยะเรี่ยราด เป็นต้น
จำนวนผู้ร่วมทำกิจกรรม
- มีเด็กและเยาวชนในคริสตจักรเข้าร่วมโครงการประมาณ 80 กว่าคน โดยอยู่ในช่วงอายุตั้งแต่ 9 – 18 ปี ซึ่งเป็นวัยที่สามารถเรียนรู้และลงมือปฏิบัติจริงได้
ผลที่เกิดขึ้น
การดำเนินงานอย่างต่อเนื่องส่งผลให้หมู่บ้านมีความสะอาดขึ้น ปัญหาขยะสะสมลดลงอย่างเห็นได้ชัด ชาวบ้านมีความตระหนักและเลิกพฤติกรรมการทิ้งขยะเรี่ยราด นอกจากนี้ เด็กและเยาวชนยังเกิดการเปลี่ยนแปลงในเชิงพฤติกรรมอย่างลึกซึ้ง พวกเขามองเห็นคุณค่าของเหลือใช้ นำขยะมาประดิษฐ์เป็นของเล่นหรือกระถางปลูกผัก ลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้งโดยพกกระบอกน้ำและกระเป๋าผ้า และที่สำคัญคือน้อง ๆ ได้ทำหน้าที่เป็นกระบอกเสียงส่งต่อความรู้เรื่องการคัดแยกขยะกลับไปสู่ครอบครัว ช่วยให้ผู้ปกครองหันมาใส่ใจและร่วมมือกันจัดการสิ่งแวดล้อมภายในบ้านมากยิ่งขึ้น
นายเจียรศักดิ์ จะลอ ผู้จัดการโครงการพัฒนาเด็กคริสตจักรแบ๊พติสท์ลาหู่บ้านปางมะหัน ได้กล่าวถึงความประทับใจที่เกิดขึ้น เมื่อได้ทำโครงการเยาวชนอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่องว่า “ที่ประทับใจคือ การที่เด็ก ๆ เริ่มตระหนักในด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม พวกเขาให้ความสำคัญ เด็กเริ่มรู้ว่าถ้าพวกเขาไม่เริ่มลงมือทำก็จะไม่สามารถปกป้องสิ่งแวดล้อมรอบตัวได้ในชุมชน ถ้าเด็ก ๆ ไม่ลุกขึ้นมาเก็บขยะ หมู่บ้านก็จะเต็มไปด้วยขยะและสกปรก อีกสิ่งหนึ่งที่เห็นการเปลี่ยนแปลงชัดเจนคือ พ่อแม่ผู้ปกครองแต่ละครอบครัว เขาจะรู้จักแยกแยะขยะตั้งแต่ต้นทางคือในครัวเรือนเลยครับ”
กายา หนึ่งในเยาวชนที่เข้าร่วมโครงการเยาวชนอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ได้พูดถึงสิ่งที่ตัวเองได้รับว่า “หนูมองเห็นปัญหาที่เกิดขึ้นใกล้ตัวก็มีความกังวล แต่ก็มองเห็นโอกาสที่จะเปลี่ยนความกังวลให้เป็นการลงมือทำเพื่อโลก ช่วงที่หนูประทับใจที่สุดในการทำโครงการเยาวชนอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมคือ ตอนที่ได้เห็นชุมชนหรือผู้คนร่วมมือร่วมใจกันสร้างความเปลี่ยนแปลงได้อย่างเป็นรูปธรรม มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันอย่างยั่งยืน เช่น พกถุงผ้า, แยกขยะ, ลดใช้พลาสติกครั้งเดียวทิ้ง และตระหนักว่าทุกการตัดสินใจส่งผลต่อโลกค่ะ”
เช่นเดียวกับน้องนุช ที่เข้ามาร่วมโครงการ เพราะอยากจะได้รับประสบการณ์ใหม่ๆในการดูแลสิ่งแวดล้อม “หนูคิดว่าโครงการนี้เป็นโอกาสที่ดีที่จะทำให้หนูได้เรียนรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและนำความรู้ไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันค่ะ หนูได้เรียนรู้เรื่องสิ่งแวดล้อมผ่านกิจกรรมต่าง ๆ ได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับเพื่อน ๆ และได้ทำกิจกรรมร่วมกับคนอื่น ได้เรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ทำให้หนูเข้าใจเรื่องสิ่งแวดล้อมมากขึ้น หลังจากเข้าร่วมโครงการ หนูรู้สึกว่าใส่ใจสิ่งแวดล้อมมากขึ้นค่ะ หนูจึงอยากปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของตัวเองให้ดีขึ้น และช่วยดูแลสิ่งแวดล้อมให้มากกว่าเดิมค่ะ หนูอยากชวนเพื่อน ๆ และเยาวชนทุกคนให้หันมาใส่ใจเรื่องสิ่งแวดล้อมกันมากขึ้นค่ะ เพราะนอกจากจะได้ความรู้และประสบการณ์ใหม่ ๆ แล้ว เรายังได้เข้าใจธรรมชาติมากขึ้นด้วย หนูเชื่อว่าถ้าเราเริ่มต้นเปลี่ยนแปลงจากตัวเองและช่วยกันคนละนิด ก็สามารถทำให้สิ่งแวดล้อมของเราดีขึ้นได้ค่ะ”
ผู้ให้สัมภาษณ์ : นายเจียรศักดิ์ จะลอ ผู้จัดการโครงการพัฒนาเด็กคริสตจักรแบ๊พติสท์ลาหู่บ้านปางมะหัน
มูลนิธิดรุณาทร
57/7 ซอย 3 ถนนทุ่งโฮเต็ล ตำบลวัดเกต อำเภอเมือง
จังหวัดเชียงใหม่ 50000
โทรศัพท์ : 053 266 426 ถึง 9
Email : cithpr@gmail.com